Đề thi chọn học sinh giỏi cấp trường môn Địa lí Lớp 12 - Năm học 2017-2018 - Trường THPT Phan Chu Trinh (Có đáp án)

 SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO PHÚ YÊNKỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
TRƯỜNG THPT PHAN CHU TRINH LỚP 12 NĂM HỌC 2017 - 2018 
 TỔ ĐỊA LÍ Ngày thi: 14/9/2017
 Môn thi: Địa lí
 Thời gian làm bài: 180 phút
 Câu 1. (4,0 điểm)
 a. Phân biệt giờ địa phương (giờ mặt trời) và giờ khu vực (giờ múi). Tại sao 
 trên Trái Đất có đường chuyển ngày quốc tế?
 b. Giải thích câu ca dao Việt Nam:
 Đêm tháng năm, chưa nằm đã sáng
 Ngày tháng mười, chưa cười đã tối.
 Câu 2. (5,0 điểm)
 a. Trình bày những nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa.
 b. Dựa vào biểu đồ Phân bố mưa theo vĩ độ, hãy nhận xét và giải thích tình 
 hình phân bố mưa trên thế giới.
 Câu 3. (3,0 điểm)
 So sánh đặc điểm của sản xuất công nghiệp với sản xuất nông nghiệp. 
 Câu 4. (3,0 điểm)
 a. Thị trường là gì? Tại sao giá cả trên thị trường luôn biến động?
 b. Tại sao nói, để phát triển kinh tế, văn hóa miền núi, giao thông vận tải 
 phải đi trước một bước? SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO PHÚ YÊNKỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
TRƯỜNG THPT PHAN CHU TRINH LỚP 12 NĂM HỌC 2017 - 2018 
 TỔ ĐỊA LÍ Ngày thi: 14/9/2017
 HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI MÔN: ĐỊA LÍ
 A. HƯỚNG DẪN CHUNG
 Trong quá trình chấm giám khảo phải linh động. Nếu học sinh diễn đạt cách khác 
 nhưng đáp ứng được yêu cầu cơ bản như trong hướng dẫn chấm thì vẫn cho đủ điểm như 
 hướng dẫn quy định. 
 B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
Câu Ý Nội dung Điểm 
1 a Phân biệt giờ địa phương và giờ múi 2,0
 * Giờ địa phương
 - Trái Đất hình khối cầu và tự quay quanh trục, nên ở mỗi địa điểm quan sát trong 0,5
 một ngày đêm chỉ nhìn thấy Mặt Trời lên cao nhất trên bầu trời vào lúc 12 giờ trưa. 
 Đồng thời, do Trái Đất quay từ tây sang đông, nên ở phía đông địa điểm quan sát 
 thấy Mặt Trời ngả về phía tây, còn ở phía tây thấy Mặt Trời sắp tròn bóng. Như vậy, 
 ở cùng một thời điểm, mỗi địa phương có một giờ riêng, đó là giờ địa phương. Giờ 
 địa phương được thống nhất ở tất cả các địa điểm nằm trên cùng một kinh tuyến.
 - Giờ địa phương được xác định căn cứ vào vị trí của Mặt Trời trên bầu trời, nên còn 
 được gọi là giờ Mặt Trời. 0,5
 * Giờ múi
 - Để tiện cho việc tính giờ và giao dịch quốc tế, người ta quy định giờ thống nhất cho 
 từng khu vực trên Trái Đất. Đó là giờ khu vực. Bề mặt Trái Đất được quy ước chia ra 0,5
 làm 24 khu vực, bổ dọc theo kinh tuyến, gọi là 24 múi giờ. Giờ chính thức của toàn 
 khu vực là giờ địa phương của kinh tuyến đi qua chính giữa khu vực.
 - Các múi giờ được đánh số từ 0 đến 24. Khu vực đánh số 0 được gọi là khu vực giờ gốc. 
 Đó là khu vực có đường kinh tuyến gốc đi qua đài thiên văn Grinuyt (Anh).
 0,5
 Trên Trái Đất có đường chuyển ngày quốc tế vì: 1,0
 - Trái Đất có hình khối cầu nên khu vực giờ gốc số 0 trùng với khu vực giờ số 24. Vì 0,5
 vậy, trên Trái Đất bao giờ cũng có một khu vực, tại đó lịch chỉ hai ngày khác nhau 
 nên cần có đường chuyển ngày quốc tế.
 - Người ta quy ước lấy kinh tuyến 180 0 ở giữa múi giờ số 12 trên Thái Bình Dương 0,5
 làm đường chuyển ngày quốc tế. Nếu đi từ phía tây sang phía đông qua đường kinh 
 tuyến này thì phải cộng thêm một ngày, còn nếu đi từ phía đông sang phía tây thì 
 phải trừ đi một ngày.
 b Giải thích câu ca dao Việt Nam: 1,0
 - Do Việt Nam nằm ở Bán cầu Bắc. 0,25
 - Trái Đất chuyển động tịnh tiến xung quanh Mặt Trời ( Trục Trái Đất luôn nghiêng 0,5
 và không đổi phương ).
 Nên mùa hè ( Tháng 5 ) nửa cầu Bắc ngả nhiều về phía Mặt Trời diện tích 0,25
 được chiếu sáng lớn Ngày dài hơn đêm.
 Mùa đông ( Tháng 10 ) nửa cầu Bắc chếch xa phía Mặt Trời diện tích được 0,25
 chiếu sáng ít Đêm dài hơn ngày. 3 So sánh đặc điểm của sản xuất công nghiệp với sản xuất nông nghiệp 3,0
 Giống nhau giữa sản xuất công nghiệp với sản xuất nông nghiệp 0,25
 - Đều thuộc khu vực sản xuất vật chất, trực tiếp tạo ra của cải vật chất phục vụ cho 0,25
 sản xuất và đời sống.
 - Có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân.
 Khác nhau giữa đặc điểm của sản xuất công nghiệp với sản xuất nông nghiệp 2,75
 - Tư liệu sản xuất:
 + Nông nghiệp: đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu, không thể thay thế được. 0,25
 + Công nghiệp: tư liệu sản xuất là máy móc, thiết bị. Đất đai chỉ là nơi phân bố sản 0,25
 xuất.
 - Đối tượng lao động:
 + Nông nghiệp: cây trồng, vật nuôi là đối tượng lao động có quá trình phát sinh, phát 0,25
 triển.
 + Công nghiệp: khoáng sản, nguyên, nhiên, vật liệu. 0,25
 - Mức độ phụ thuộc vào tự nhiên: 
 + Nông nghiệp phụ chặt chẽ vào điều kiện tự nhiên, có tính mùa vụ rõ rệt. 0,25
 + Công nghiệp ít phụ thuộc vào tự nhiên. 0,25
 - Các giai đoạn sản xuất:
 + Trong nông nghiệp, các giai đoạn sản xuất kế tiếp nhau vì đối tượng lao động là 0,25
 cây trồng, vật nuôi.
 + Sản xuất công nghiệp gồm 2 giai đoạn: giai đoạn tác động vào đối tượng lao động 0,25
 để tạo ra nguyên, nhiên, vật liệu và giai đoạn chế biến nguyên vật liệu thành tư liệu 
 sản xuất và vật phẩm tiêu dùng. Hai giai đoạn của sản xuất công nghiệp không phải 
 theo trình tự bắt buộc như nông nghiệp, mà có thể tiến hành đồng thời và thậm chí có 
 thể cách xa nhau về mặt thời gian.
 - Mức độ tập trung sản xuất:
 + Nông nghiệp có tính phân tán trong không gian do đất là tư liệu sản xuất chủ yếu. 0,25
 + Công nghiệp có tính tập trung cao độ. Tính chất tập trung thể hiện rõ rệt ở chỗ trên 0,25
 một đơn vị diện tích không rộng, có thể xây dựng nhều xí nghiệp của các ngành công 
 nghiệp khác nhau với hàng vạn công nhân và tạo ra một khối lượng sản phẩm có giá 
 trị lớn hơn nhiều lần so với sản xuất nông nghiệp.
 - Sản xuất công nghiệp bao gồm nhiều ngành phức tạp, được phân công tỉ mỉ và có 0,25
 sự phối hợp của nhiều ngành để tạo ra sản phẩm cuối cùng. Ngành nông nghiệp 
 không có đặc điểm này.
4 3,0
 a Thị trường là gì? Tại sao giá cả trên thị trường luôn biến động? 1,0
 - Thị trường: là nơi gặp gỡ giữa người mua và người bán 0,5
 - Giá cả trên thị trường luôn biến động vì: phụ thuộc vào quan hệ cung câu 0,5
 + Nếu cung > cầu thì hàng hoá dư thừa, giá cả rẻ (giảm) 
 + Nếu cung < cầu thì hàng hoá khan hiếm, giá cả đắt (tăng)
 Để phát triển kinh tế, văn hóa miền núi, giao thông vận tải phải đi trước một bước 2,0
 b vì
 * Đặc điểm kinh tế - xã hội miền núi
 - Dân cư sống chủ yếu dựa vào ngành trồng trọt, chăn nuôi, khai thác chế biến 0,25
 lâm sản
 - Nền kinh tế miền núi phần lớn trong tình trạng chậm phát triển mang tính tự 0,25
 cung, tự cấp, lưu truyền từ đời này sang nhà khác
 * Ý nghĩa của việc phát triển giao thông vận tải miền núi b Nhận xét, giải thích 2,0
 - GDP, số dân, GDP/người của Trung Quốc giai đoạn 1985-2010 đều tăng. 0,5
 - GDP tăng mạnh nhất (dẫn chứng), do Trung Quốc thành công trong chuyển đổi 0,5
 kinh tế.
 - Số dân tăng rất chậm (dẫn chứng), do Trung Quốc do thực hiện chính sách dân số 0,5
 triệt để.
 - GDP/người có tốc độ tăng trưởng rất cao (dẫn chứng), do GDP tăng rất nhanh trong 0,5
 khi dân số tăng chậm.
 ĐIỂM TOÀN BÀI: Câu 1 + Câu 2 + Câu 3 + Câu 4 + Câu 5 = 10,0 điểm
 ----------Hết----------