Đề khảo sát năng lực lớp 12 năm 2020 môn Ngữ văn - Trường THPT Phan Bội Châu (Có đáp án)

 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO PHÚ YÊN ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC LỚP 12 NĂM 2020
 TRƯỜNG THPT PHAN BỘI CHÂU Môn : NGỮ VĂN
 (Đề thi có 02 trang) Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
 I. PHẦN ĐỌC HIỂU ( 3,0 điểm )
 Đọc câu chuyện sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
 CÂU CHUYỆN CÂY BÚT CHÌ
 Khi ra đời, một cây bút chì luôn thắc mắc rằng cuộc sống bên ngoài xưởng làm bút chì sẽ ra sao bởi 
 thỉnh thoảng nó nghe những người thợ nói chuyện với nhau. Bút chì băn khoăn mãi, anh em của nó 
 cũng không biết gì hơn. Cuối cùng, trước hôm được mang đến các cửa hàng, bút chì hỏi người thợ 
 làm bút rằng nó và anh em nó sẽ ra sao ở bên ngoài cuộc sống rộng lớn kia.
 Người thợ làm bút mỉm cười. Ông nói:
 – Có năm điều cháu và các anh em của cháu nên nhớ khi bắt đầu cuộc sống. Nếu cháu nhớ và làm 
 được thì cháu sẽ trở thành cây bút chì tốt nhất.
 Thứ nhất: cháu có thể làm được những điều kì diệu nhất nếu cháu nằm trong bàn tay một người nào 
 đó và giúp họ làm việc.
 Thứ hai: cháu sẽ cảm thấỵ đau đớn mỗi khi bị gọt, nhưng phải như thế cháu mới tốt hơn và có thể 
 tiếp tục cuộc sống của mình.
 Thứ ba: nếu cháu viết sai một lỗi, cháu hãy nhớ để sửa lại là được.
 Thứ tư: điều quan trọng nhất đối với cháu và những người dùng cháu không phải là nước sơn bên 
 ngoài cháu, mà là những gì bên trong cháu đấy.
 Và cuối cùng: trong bất cứ trường hợp nào, cháu cũng vẫn phải tiếp tục viết. Đó là cuộc sống của 
 cháu, cho dù cháu gặp tình huống khó khăn như thế nào cũng vẫn phải viết thật rõ ràng, để lại những 
 dấu ấn của mình.
 (Truyện Ngụ ngôn, theo vui.edu.vn)
 Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản. (0,5 điểm)
 Câu 2: Chỉ ra 1 biện pháp tu từ được sử dụng trong văn bản. (0,5 điểm)
 Câu 3: Anh/chị hiểu thế nào về câu nói của người thợ làm bút chì: “Cháu sẽ cảm thấy đau đớn mỗi 
 khi bị gọt, nhưng phải như thế cháu mới tốt hơn và có thể tiếp tục cuộc sống của mình”? ( 1 điểm)
 Câu 4: Thông điệp nào của câu chuyện trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị? (1 điểm)
 II. PHẦN LÀM VĂN (7,0 ĐIỂM)
 Câu 1: (2,0 điểm) 
 Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 từ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về lời dặn dò của người thợ 
 dành cho những cây bút chì trong câu chuyện ở phẩn Đọc hiểu: “Điều quan trọng nhất đối với cháu 
 và những người dùng cháu không phải là nước sơn bên ngoài cháu, mà là những gì bên trong cháu 
 đấy”.
 Câu 2. (5,0 điểm) 
 Phân tích cảm hứng về đất nước qua hai đoạn thơ sau:
 “Quân đi điệp điệp trùng trùng
 Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan.
 Dân công đỏ đuốc từng đoàn
 Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay.
 Nghìn đêm thăm thẳm sương dày
 Đèn pha bật sáng như ngày mai lên.”
 (Trích Việt Bắc, Tố Hữu – Theo Ngữ văn 12, tập 1 – NXB Giáo dục, 2008) SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO PHÚ YÊN ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM
 TRƯỜNG THPT PHAN BỘI CHÂU Môn : NGỮ VĂN
 (Đáp án – Thang điểm gồm có 04 trang)
 Điể
 Phần Câu Nội dung
 m
 ĐỌC HIỂU
 1 Phương thức biểu đạt chính: tự sự 0,5
 Biện pháp tu từ: nhân hóa. Cây bút chì mang hành động, suy nghĩ như con 
 2 0,5
 người.
 Giải thích câu nói:
 + “gọt”: quá trình mài giũa, rèn luyện.
 I
 + “đau đớn”: những tác động, đau đớn phải chịu trong quá trình rèn luyện
 3 câu chuyện cây bút chì cũng chính là câu chuyện về cuộc đời con người. Con 1,0
 người muốn trưởng thành, sống có ích, phát huy được giá trị bản thân thì cần 
 phải chấp nhận quá trình tôi luyện, rèn giũa dù đó là quá trình đầy khó khan, 
 thử thách.
 Thí sinh trình bày suy nghĩ cá nhân, nêu rõ vì sao thông điệp đó có ý nghĩa với 
 4 bản thân. Có thể lựa chọn thong điệp về sai lầm và sửa chữa sai lầm, thông điệp 1,0
 về việc cống hiến cho đời,
 LÀM VĂN 7,0
 Câu 1: (2,0 điểm)
 Trình bày suy nghĩ của anh/ chị về lời dặn dò của người thợ dành cho những 
 cây bút chì trong câu chuyện ở phẩn Đọc hiểu: “Điều quan trọng nhất đối với 2,0
 cháu và những người dùng cháu không phải là nước sơn bên ngoài cháu, mà là 
 những gì bên trong cháu đấy”
 a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn
 Đoạn văn có thể được trình bày theo cách quy nạp, diễn dịch, móc xích, song 0.25
 hành, tổng-phân-hợp.
 b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
 Suy nghĩ về câu nói của người thợ làm bút chì trong câu chuyện ở phần Đọc 0,25
 1 hiểu.
 c. Triển khai vấn đề nghị luận, vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp 
 II chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng
 Thí sinh có trình bày theo nhiều cách. Giám khảo có thể tham khảo gợi ý sau:
 Giải thích
 – “Nước sơn bên ngoài”: hình thức, bề nổi bên ngoài.
 1,0
 – “Những gì bên trong”: tâm hồn, tính cách, tri thức, thái độ sống.
 – “Với bản thân cháu và người dùng cháu”: với mỗi cá nhân và với những 
 người xung quanh, những người nhìn nhận, đánh giá cá nhân ấy.
 Ý nghĩa câu nói: Đề cao giá trị bên trong của mỗi con người. Cái bề ngoài màu 
 mè, rực rỡ chỉ thu hút được ở phút ban đầu và sẽ nhanh chóng tan biến. Chính - Cảm hứng về đất nước và con người qua hai đoạn thơ:
 * Cảm hứng về đất nước trong đoạn thơ trích Việt Bắc: 1,0
 - Về nội dung: Đất nước thật hào hùng trong hình ảnh đoàn người ra trận với 
 đội ngũ hùng hậu, sức mạnh phi thường, khí thế ngất trời: điệp điệp trùng 
 trùng, bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay,  Đất nước cũng thật nên thơ, hào 
 sảng qua cái nhìn lãng mạn của người ra trận: ánh sao đầu súng bạn cùng mũ 
2. nan; niềm lạc quan về một đất nước ngày mai trong niềm tin của những con 
 người đang đi đến chiến thắng: Nghìn đêm thăm thẳm sương dày/ Đèn pha bật 
 sáng như ngày mai lên
 - Về nghệ thuật: giọng điệu hào hùng, sảng khoái, cách sử dụng các từ chỉ số 
 lượng, phép so sánh, ẩn dụ - tượng trưng, thậm xưng, thủ pháp đối lập tạo 
 nên chất tráng ca đậm nét.
 * Cảm hứng về đất nước trong đoạn thơ trích Đất Nước: 
 - Về nội dung: Đất Nước thật bình dị, gần gũi mà thiêng liêng trong công cuộc 1,25
 lao động vĩ đại của nhân dân – những con người vô danh bình dị đã kiến tạo đất 
 nước bằng chính cuộc sống thường nhật của mình: giữ và truyền hạt lúa, 
 chuyền lửa từ hòn than qua con cúi, truyền giọng điệu cho con tập nói, đắp đập 
 be bờ, trồng cây hái trái, Đất Nước thật vĩ đại, thật đáng tự hào với những 
 trầm tích văn hóa về vật chất và tinh thần được lưu giữ và truyền lại cho các thế 
 hệ nối tiếp nhau: nền văn minh nông nghiệp, văn minh lúa nước, ngôn ngữ văn 
 hóa – tiếng Việt, dẫn thủy nhập điền phát triển nông nghiệp, Đó là Đất Nước 
 của Nhân dân kết tinh công sức, trí tuệ, tâm huyết của bao thế hệ người dân 
 Việt trong suốt mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước.
 -Về nghệ thuật: cách sử dụng đại từ, điệp từ (Họ), điệp cấu trúc; những động từ 
 với mật độ dày đặc: giữ, truyền, chuyền, gánh, đắp đập, be bờ,; chất chính 
 luận và trữ tình qua âm điệu câu thơ điệu nói, 
 - Đánh giá điểm tương đồng và khác biệt
 + Điểm tương đồng: Cả hai đoạn thơ đều thể hiện cảm hứng về đất nước 
 trong những ngày kháng chiến hào hùng của dân tộc, đất nước gắn với hình ảnh 
 dân tộc - nhân dân – thể hiện tình yêu và niềm tự hào của các nhà thơ, của con 
 người Việt Nam về Đất nước.
 + Điểm khác biệt: 0,75
 * Đoạn thơ trích trong bài Việt Bắc: 
 - Cảm hứng về đất nước thiên về ca ngợi sức mạnh hào hùng, khí thế tiến công 
 và niềm lạc quan sáng ngời của một đất nước đi đến chiến thắng, tiến về tương 
 lai tươi sáng.
 - Thể thơ lục bát truyền thống nhưng mang âm hưởng tráng ca với nhịp điệu sôi 0,5
 nổi hào hùng, từ ngữ sử dụng độc đáo, linh hoạt với nhiều từ láy và biện pháp tu 
 từ, liên tưởng như nhân hóa, ẩn dụ, thậm xưng,
 - Giọng điệu say sưa, tươi vui mang cảm hứng sử thi và lãng mạn thể hiện 
 phong cách của một nhà thơ trữ tình – chính trị.
 * Đoạn thơ trích trong bài Đất Nước: 
 - Cảm hứng về đất nước lắng đọng ở chiều sâu văn hóa với những giá trị văn hóa 
 truyền thống bền vững được khái quát một cách sâu sắc gợi những suy tư về vai 
 trò Nhân dân: những con người vô danh bình dị đã làm nên Đất Nước muôn đời.
 - Thể thơ tự do với nhịp điệu linh hoạt trong biểu đạt những cảm xúc, cách sử